Ergenlik Sivilcesi Neden Çıkar, Nasıl Tedavi Edilir?

Ergenlik dönemi kadınlarda 11-16, erkeklerde ise 14-18 yaşları arasında yaşanır. Ergenlik döneminin her iki cinste de 25 yaşa kadar uzayabileceği unutulmamalıdır. Ergenlik dönemindeki gençlerin yüzde 85'i sivilce problemi ile karşılaşmaktadır. Ergenlik döneminde sivilceler, özgüven eksikliğine sebep olabilir. Ancak, unutulmamalıdır ki bu dönemde sivilce oluşumu çok normaldir.

Sivilce ile ergenlik dönemi ayrılmaz bir ikili gibi düşünülse de sivilce aslında her yaşta karşılaşılabilecek bir sorundur. Doğru ürünler ve gerekli görüldüğü takdirde düzenli tedavi ile sivilce oluşumu kontrol altına alınabilir.


Sivilceler ölü deri hücreleri, yağ ve bakterilerin gözeneklerde birikerek gözenekleri tıkamasıyla oluşur. Bu değişimlerin oluşumunda genetik, hormonal ve çevresel faktörler rol oynamaktadır. Ergenlik dönemi sivilcesi söz konusu olduğunda asıl neden çoğu zaman hormonal dengesizlikler olabilir. Ulusal Arterit, Kas-İskelet ve Deri Hastalıkları Enstitüsü'ne göre gençlerin %80'i, 30 yaşından önce hormonal dengesizlikten kaynaklı olarak çok sık sivilce problemi yaşamaktadır. 


Sivilce nedenleri arasında, hormonlardan başka birçok etken de söz konusudur. Keza, hormonlardan bağımsız dış etkenler de sivilce oluşumunu hem hızlandırmada hem de artırmada etkili olabilir. Fakat genç veya genç yetişkinlerde, hormonlar sebebiyle cilt sivilce oluşumuna daha meyilli olabilir.

Hormonal Akne Nedir?

Hormonal akne, hormonlardaki dalgalanmalara bağlı olarak oluşan aknelerdir.


Hormon dalgalanmaları genellikle ergenlik dönemiyle ilişkili olsa da hormonal akne her yaştan yetişkini etkileyebilir (1). Zira bedendeki hormonal dengesizlikler her yaşta meydana gelebilir. Buna en güzel örnek kadınlarda menstrüasyon (regl) ve menopoz dönemleridir.

Hormonal Sivilce Belirtileri Nelerdir?

Ergenlik döneminde hormonal akne genellikle alın, burun ve çenenin de dahil olduğu T bölgesinde görülür.

Yetişkinlerde görülen hormonal akneler ise tipik olarak yanakların altı ve çene çizgisi etrafında yani yüzün alt kısmında oluşur.

Hormonal akne, hormon değişimine neden olan aşağıdaki durumlardan kaynaklanabilir:

•    Regl dönemi
•    Polikistik over sendromu
•    Menopoz
•    Artmış androjen seviyesi

Androjen Hormonu Sivilceyi Nasıl Tetikler?

Testosteron, dihidroepiandrostenon sülfat (DHES-S) ve dihidrotestosteron (DHT) akne gelişiminde rol oynayan en önemli androjenik hormonlardır. Androjenler erkekte testisten, kadında ise over ve böbrek üstü bezinden salınır. Testosteronun bir kısmı salındıktan sonra dolaşımda sex-hormon bağlayıcı proteine bağlanır, bağlı kısım androjenik etki göstermez, ancak serbest testosteron androjenik etkiden sorumludur. Bu hormonlar yağ bezlerinde büyüme ve sebum yapımında artışa neden olurlar. Bu hormonların kan düzeylerindeki artış dışında, yağ bezlerinde androjen hormonların bağlanarak işlev gördüğü reseptörlerde aşırı duyarlılık da akneye sebep olabilir. Bu durumda hastalarda kanda hormon düzeyleri normal çıkacaktır. Akne gelişiminde androjenlerin etkisi ile ilgili bir diğer bulgu da yağ bezi hücreleri ve keratinositlerde lokal enzim artışı ile testosteron ve DHT yapımının uyarılmasıdır.

Özetle; androjenler, kadınlarda ve erkeklerde farklı düzeylerde bulunan bir hormonal topluluktur. Bu topluluk içerisinde en bilinen hormon testosterondur ve testosteron hormonu sebum üretimini uyarır. Testosteronun aşırı üretimi, yüksek miktarda sebum üretimine yol açabilir.

Bu yüzden androjen seviyelerindeki dalgalanmalar akneye neden olabilir. Öyle ki, akne problemi yaşayan kişilerin yaşamayanlara göre daha fazla testosteron ürettiğini gösteren araştırmalar bulunmaktadır (2).

Birçok insan, testosteron seviyelerinin yükselmeye başladığı ergenlik döneminde sivilce problemi ile daha sık karşılaşır. Bununla birlikte, hormonal akne yetişkinlik boyunca da devam edebilmektedir.

Androjenik etkiye bağlı olarak ortaya çıkan akne probleminin çözümü için en doğru yöntem bir dermatoloğa başvurmaktır.

Testosteron Kadınlarda Sivilceye Neden Olur mu?

Kadınlar erkekler kadar testosteron üretmeseler de testosteron sivilce oluşumuna neden olabilir.

Yapılan bir çalışmada, araştırmacılar 18 ila 45 yaş arası 207 kadının hormon seviyelerini incelemiş ve sivilce problemi yaşayan kadınların %72'sinde testosteron dahil olmak üzere aşırı androjen hormon seviyelerine rastlamışlardır (3).

Testosteron Seviyelerindeki Dalgalanmanın Nedeni Nedir?

Testosteron seviyelerinin yaşamınız boyunca dalgalanması oldukça normaldir. Bu hormonun seviyeleri ergenlik döneminde hem erkekler hem de kadınlar için yükselme eğilimindedir. 30 yaşından sonra ise testosteron üretiminiz düşmeye başlar.

Kadınların testosteron düzeyinin yumurtlama döneminde artabileceği teoride kabul görmüştür. Bununla birlikte, adet döngüsü sırasında testosteron düzeylerindeki değişikliklerin günlük dalgalanmalara kıyasla nispeten düşük olduğunu gösteren araştırmalar bulunmaktadır (4). Dolayısıyla, adet dönemindeki sivilce artışlarının östrojen ve progesteron düzeylerindeki değişiklikler nedeniyle oluşması daha olasıdır.

Hormonal Sivilce Tedavisi Yolları Nelerdir?

Hayat tarzınızda yapacağınız birkaç ufak değişiklik androjen seviyesini dengede tutmak ve hormonal sivilceleri kontrol altına almak için yardımcı olabilir. Androjen hormonunu sağlıklı bir seviyede tutmanıza yardımcı olabilecek bazı alışkanlıklar şunlar:

•    Kortikosteroidlerden ve anabolik steroidlerden kaçınmak
•    Yeterli ve kaliteli uyumak (gece en az 7 ila 9 saat)
•    Düzenli egzersiz yapmak
•    Beyaz ekmek, beyaz pirinç, kraker ve makarna gibi rafine karbonhidratları sınırlamak
•    Stresi sağlıklı bir şekilde azaltmak ve yönetmek
•    Aşırı kilo almaktan kaçınmak

Hormonal Sivilceleri Tedavi Etmenin En İyi Yolu Nedir?

Şiddetli ve inatçı sivilcelere sahipseniz bir dermatoloğa başvurarak sivilce oluşumunun altında yatan nedeni öğrenmeniz iyi olur. Çünkü hormonal dengesizliklerden kaynaklanan sivilceler hafif ve orta şiddetli sivilce tedavi yöntemleriyle geçmeyebilir. Bu yüzden uygun tedavi sürecini takip etmek için bir uzmana danışmanız en doğrusu olur. Vakit kaybetmek cildinizde lekelerin kalmasına ve kendinizi daha kötü hissetmenize neden olabilir.

Stres Ergenlik Sivilcesini Kötüleştirebilir mi?

Ergenlik döneminde artan stres seviyesi sivilce komplikasyonuna neden olabilir. Wake Forest Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Profesörü araştırmacı Gil Yosipovitch, "Sivilce fiziksel ve psikososyal refahı önemli ölçüde etkiliyor, bu nedenle sivilceyi şiddetlendiren faktörler arasındaki etkileşimi anlamak önemlidir," diyor ve stresle ilişkili iltihaplanmanın sivilce oluşumunda çok önemli bir faktör olduğunun altını çiziyor.

İsveç Acta Dermato-Venereologica dergisinde yayınlanan bir çalışma, Singapur'da, yaş ortalamaları 15 olan 94 gencin stres seviyeleri ile sivilce şiddeti arasındaki ilişkiye odaklandı. Araştırmacılar, gençlerin kendileri tarafından bildirilen stres seviyelerini, yüksek stres dönemindeki sivilce aktivitelerini (yarıyıl sınavlarından hemen önce) ve düşük seviyedeki stres dönemlerini (sınavların bitiminden iki ay sonra) ölçtüler. Aynı zamanda akne oluşumunda önemli bir rol oynayan sebum seviyelerini de sürekli takip ettiler. Sebum üretiminin sıcaklık ve nemdeki değişikliklerle dalgalandığı bilen ekip tam da bu nedenle sıcaklık ve nemi yıl boyunca tutarlı olan Singapur’u seçtiler. Bir başka deyişle dış faktörleri en aza indirdiler. Sonuçlar, düşük veya yüksek stres dönemlerinde sebum üretiminin önemli ölçüde değişmediğini gösterdi. Ancak sivilce oluşumunun şiddeti, gençlerin stres seviyeleri ile anlamlı derecede ilişkiliydi. Yosipovitch, "Araştırmamız, stresle ilişkili sivilce oluşumunun sebum miktarından başka faktörlerden kaynaklanabileceğini gösteriyor" diyor ve ekliyor “bu durumdan iltihaplanma da sorumlu olabilir.”

Bir başka deyişle araştırmalar, aknenin enflamatuar bir hastalık olduğunu doğruluyor ve stresin vücuttaki iltihabı tetikleyebileceğini ifade ediyor (5).

Ergenlik dönemindeki hormonal dengesizlikler, sebum üretimini artırarak sivilce oluşumuna neden olabilir. Ergenlik döneminde karşılaştığınız sivilce probleminin sebebini kesin olarak bilmenin ve doğru tedaviyi belirlemenin en iyi yolu, sivilce ile ilgili sorunlarınızı doktorunuza danışmaktır.




“Söz konusu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliğinde değildir. Lütfen uzman görüşüne başvurunuz”.